Rehberler

TUCBS nedir, nasıl kullanılır?

Yazan: Ömer Yıldırım, İTÜ Harita Mühendisi · 4 Kasım 2026

Bu yazıdaki mevzuat bilgileri, Ekim 2026'da mevzuat.gov.tr'deki güncel metinlere göre hazırlandı. Araç adımları videodaki gösterime dayanıyor; ekran ve menü adları değişebilir. İşlem yapmadan önce belediyeden ve ilgili kurumdan teyit et. Bu yazı hukuki görüş ya da yatırım önerisi değildir.

Adım adım

1. Google'a "TUCBS" yaz ya da tucbs.gov.tr adresine git, "Platforma giriş"e tıkla ve e-Devlet bilgilerinle gir.
2. Sol üstteki "Katmanları göster" düğmesine, sonra "+" işaretine bas.
3. "Coğrafi veriler" listesinde "Arazi kullanımı" grubunu aç.
4. Arama kutusuna il adını yaz (örneğin Balıkesir); çıkan çevre düzeni planının yanındaki "+" ile planı haritaya ekle.
5. Sol paneli kapat, haritada yakınlaş ve uzaklaş.
6. Renklerin anlamı için planın lejantını aç.
7. Katmanın opaklığını (saydamlığını) değiştirerek planı bugünkü uydu görüntüsüyle karşılaştır.
8. Parseli il, ilçe, mahalle, ada ve parsel numarasıyla arat; harita parsele yaklaşır.

CBS ve katman ne demek?

CBS, Coğrafi Bilgi Sistemleri demek: kâğıt haritaların dijitale taşınmış, üst üste konabilen hâli. Bütün CBS araçları aynı mantıkla çalışır. En altta bir altlık (uydu görüntüsü ya da sokak haritası) olur, onun üstüne veri katmanları serilir; şeffaf kâğıtları üst üste koymak gibi düşün. TUCBS'de doğal risklerden jeolojiye, kadastrodan toprak türlerine kadar çok sayıda katman var. Bazı katmanların hangi hesapla açıldığı değişebilir. Bu yazıda en sık kullanacağın katmana, çevre düzeni planına odaklanıyoruz.

Çevre düzeni planı nedir?

Çevre düzeni planı (ÇDP), bir il ya da bölgede arazinin genel olarak ne için kullanılacağını gösteren üst ölçekli plandır: tarım, yerleşme, sanayi, orman, planlanan yollar gibi. Kanundaki plan sırası şöyledir: mekânsal strateji planı, çevre düzeni planı, nazım imar planı ve uygulama imar planı. Büyükşehirlerde ÇDP'yi büyükşehir belediyesi, diğer illerde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı yapar. ÇDP'lerin çoğu 1/100.000 ölçeklidir; haritadaki 1 milimetre arazide 100 metreye denk gelir. Bu yüzden ÇDP sana bölgenin yönünü söyler, tek bir parselin sınırını söylemez.

Renkler ne anlatıyor, lejant nerede?

Lejant, planın kullanım kılavuzudur: hangi renk ve desenin ne anlama geldiğini gösteren açıklama tablosu. Videoda lejantı Google'da "Balıkesir ÇDP lejant" diye aratıp planın paftalar (parçalar) hâlinde yayımlandığı sayfadan açtım. O planda kahverengi yerleşik alanı, sarı kentsel gelişme alanını, açık yeşil tarım alanını, mor organize sanayi bölgesini gösteriyordu; hızlı tren, demiryolu, enerji ve boru hatları da ayrı sembollerle çizilmişti. Renkler plandan plana değişebilir, her seferinde o planın lejantına bak. Bir alanda neye izin verildiğini ise renk değil, planın yazılı kuralları olan plan notları söyler.

Kahverengi alanı "dolmuş, artık yapı olmaz" diye okuma: bu, mevcut yerleşmenin sınırıdır; içinde boş parsel ya da yenilenme hâlâ olabilir. Parselin üstünden enerji ya da boru hattı geçiyorsa bir irtifak hakkı (başkasının o taşınmazdan belirli bir şekilde yararlanma hakkı) olabilir. Bunu TKGM Parsel Sorgu'daki "Bağlı detaylar"dan ve tapu kaydından kontrol et.

Sarı alan "imar gelecek" demek mi?

Hayır. Sarı alan (kentsel gelişme alanı), kentin o yöne büyümesinin planlandığını gösteren bir yön kararıdır. Bir parselin yapı hakkı kazanması için sırayla nazım ve uygulama imar planlarının onaylanması, imar uygulamasıyla arazinin plana göre parsellere ayrılması ve en sonda yapı ruhsatı gerekir. İmar uygulamasında yol, park gibi kamu alanları için düzenlemeden önceki alanın en çok %45'i kesilebilir. Aşamalar arasında yıllar geçebilir ve hiçbiri garanti değildir.

Videoda bir parsel için "alt ölçekli planlar tamamlandığında imara açılacağını söyleyebiliriz" dedim. Netleştireyim: bu yalnız bir ihtimaldir, sonuç değil. Parselin hangi aşamada olduğunu belediyenin imar sayfasından öğrenirsin; adımları imar durumu nasıl öğrenilir rehberinde anlattım.

Opaklıkla planlanan yol nasıl bulunur?

Plan katmanını yarı saydam yapıp açıp kapattığında, uydu görüntüsünde olmayan ama planda çizilmiş bir yolu ya da demiryolunu görebilirsin. Videoda altlıkta iki yol varken planda üçüncü bir yol çıktı. Bu, bölgede ileride ne yapılmak istendiğine dair bir ipucudur. Projenin yapılıp yapılmayacağını, ne zaman başlayacağını ve güzergâhını ilgili kurumların duyurularından ve haberlerden takip etmen gerekir. Unutma: planlanan yolun altında kalan bir parsel kamulaştırılabilir ve kamulaştırma başladığında tapu kaydına şerh düşülür.

Parselimi TUCBS'de nasıl bulurum?

Parselin il, ilçe, mahalle, ada ve parsel numarasını biliyorsan TUCBS'nin parsel sorgusuna yazıp "Sorgula"ya basarsın; harita parsele yaklaşır ve hangi renkli alanda kaldığını görürsün. Numaraları bilmiyorsan önce TKGM Parsel Sorgu'dan bul. Plan sınırı parselin üstünden geçiyorsa bu ölçekte kesin hüküm verme, belediyeye sor.

Bu konuyu videoda anlatıyorum"Sıfırdan Arsa-Arazi Yatırımı" serisi · YouTube

Sık sorulan sorular